Διάταξις της Θείας Λειτουργίας

Το κείμενο ακολουθεί το Ιερατικόν. Οι τυπικές διατάξεις σημειώνονται με κόκκινο χρώμα· όσα λέγονται από τον Ιερέα και τον Διάκονο σημειώνονται με το όνομα του ομιλούντος.

Η προετοιμασία των κληρικών (ο Καιρός)

Μέλλων ο ιερεύς την θείαν επιτελείν Μυσταγωγίαν, οφείλει προηγουμένως μεν κατηλλαγμένος είναι μετά πάντων και μη έχειν τι κατά τινος· και καρδίαν δε, όση δύναμις, από πονηρών τηρήσαι λογισμών, εγκρατεύεσθαί τε μικρόν αφ' εσπέρας και εγρηγορηκώς διάγειν μέχρι του της Ιερουργίας καιρού. Του δε καιρού επιστάντος ο Ιερεύς και ο Διάκονος εξέρχονται του ιερού Βήματος και ποιήσαντες μετάνοιαν προ του αρχιερατικού θρόνου, έρχονται έμπροσθεν της Ωραίας Πύλης και προσκυνούσι τρις λέγοντες έκαστος καθ' εαυτόν:

Ο Θεός ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ και ελέησόν με.

Είτα λέγει ο Διάκονος:

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα.

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών, πάντοτε, νυν, και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων.

Διάκονος Αμήν.

Ιερεύς Δόξα Σοι ο Θεός ημών, δόξα Σοι.

Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν, και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος και σώσον, Αγαθέ, τας ψυχάς ημών.

Διάκονος Άγιος ο Θεός, Άγιος ισχυρός, Άγιος Αθάνατος, ελέησον ημάς. (γ΄)

Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι, και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Παναγία Τριάς, ελέησον ημάς. Κύριε, ιλάσθητι ταις αμαρτίαις ημών. Δέσποτα, συγχώρησον τας ανομίας ημίν. Άγιε, επίσκεψαι και ίασαι τας ασθενείας ημών, ένεκεν του ονόματός σου.

Κύριε, ελέησον. Κύριε, ελέησον. Κύριε, ελέησον.

Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι, και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου, ελθέτω η βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ, και επί της γης. Τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον, και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών, και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού.

Ιερεύς Ότι σου εστιν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα, του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων.

Διάκονος Αμήν.

Είτα λέγουσι τα τροπάρια ταύτα μετά κατανύξεως.

Ιερεύς Ελέησον ημάς, Κύριε, ελέησον ημάς· πάσης γαρ απολογίας απορούντες, ταύτην σοι την ικεσίαν, ως Δεσπότη, οι αμαρτωλοί προσφέρομεν· ελέησον ημάς.

Διάκονος Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι.

Κύριε, ελέησον ημάς, επί σοι γαρ πεποίθαμεν, μη οργισθής ημίν σφόδρα, μηδέ μνησθής των ανομιών ημών, αλλ' επίβλεψον και νυν, ως εύσπλαγχνος, και λύτρωσαι ημάς εκ των εχθρών ημών· συ γαρ ει Θεός ημών, και ημείς λαός σου, πάντες έργα χειρών σου, και το όνομά σου επικεκλήμεθα.

Ιερεύς Και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Της ευσπλαγχνίας την πύλην άνοιξον ημίν, ευλογημένη Θεοτόκε, ελπίζοντες εις σε, μη αστοχήσωμεν, ρυσθείημεν διά σου των περιστάσεων· συ γαρ ει η σωτηρία του γένους των χριστιανών.

Διάκονος Κύριε, ελέησον. (ιβ΄)

Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι, και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και ποιούσι σταυρούς και μετανοίας τρεις. Ευθύς δε ασπαζόμενοι την εικόνα του Χριστού, λέγουσι:

Την άχραντον εικόνα σου προσκυνούμεν, αγαθέ, αιτούμενοι συγχώρησιν των πταισμάτων ημών, Χριστέ ο Θεός· βουλήσει γαρ ηυδόκησας σαρκί ανελθείν εν τω σταυρώ, ίνα ρύση ους έπλασας εκ της δουλείας του εχθρού. Όθεν ευχαρίστως βοώμέν σοι· χαράς επλήρωσας τα πάντα, ο Σωτήρ ημών, παραγενόμενος εις το σώσαι τον κόσμον.

Και την εικόνα της Θεοτόκου λέγοντες:

Ευσπλαγχνίας υπάρχουσα πηγή, συμπαθείας αξίωσον ημάς, Θεοτόκε· βλέψον εις λαόν τον αμαρτήσαντα, δείξον ως αεί την δυναστείαν σου· εις σε γαρ ελπίζοντες, το Χαίρε βοώμέν σοι, ως ποτε ο Γαβριήλ, ο των ασωμάτων αρχιστράτηγος.

Την δε του Προδρόμου εικόνα λέγοντες:

Μνήμη δικαίου μετ’ εγκωμίων, σοι δε αρκέσει η μαρτυρία του Κυρίου, Πρόδρομε· ανεδείχθης γαρ όντως και προφητών σεβασμιώτερος, ότι και εν ρείθροις βαπτίσαι κατηξιώθης τον κηρυττόμενον. Όθεν της αληθείας υπεραθλήσας, χαίρων ευηγγελίσω και τοις εν Άδη, Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί, τον αίροντα την αμαρτίαν του κόσμου, και παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος.

Είτα ασπαζόμενοι την εικόνα του αγίου του Ναού λέγουσι το απολυτίκιον αυτού. Μετά δε τον ασπασμόν των αγίων εικόνων έρχονται έμπροσθεν της Ωραίας Πύλης. Και λέγει ο Διάκονος:

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Κύριε, ελέησον.

Και ο Ιερεύς υποκλινόμενος ασκεπής λέγει την ευχήν:

Ιερεύς Κύριε, εξαπόστειλον την χείρα σου εξ ύψους αγίου κατοικητηρίου σου και ενίσχυσόν με εις την προκειμένην διακονίαν σου· ίνα ακατακρίτως παραστάς τω φοβερώ σου βήματι, την αναίμακτον ιερουργίαν επιτελέσω. Ότι σου εστιν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων.

Διάκονος Αμήν.

Και ο Ιερεύς ποιεί μικράν απόλυσιν.

Ιερεύς Δόξα σοι ο Θεός ημών, δόξα σοι.

Διάκονος Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι, και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν. Κύριε, ελέησον (γ΄). Δέσποτα άγιε, ευλόγησον.

Ιερεύς [Ο αναστάς εκ νεκρών] Χριστός ο αληθινός Θεός ημών, ταις πρεσβείαις της παναχράντου και παναμώμου αγίας αυτού μητρός, των αγίων, ενδόξων και πανευφήμων Αποστόλων, του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου [ή Βασιλείου Αρχιεπισκόπου Καισαρίας, ουρανοφάντορος του Μεγάλου], [του Ναού], [του αγίου της ημέρας] ου και την μνήμην επιτελούμεν, και πάντων των Αγίων, ελεήσαι και σώσαι ημάς, ως αγαθός και φιλάνθρωπος και ελεήμων Θεός.

Ιερεύς Δι’ ευχών των αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός ημών, ελέησον και σώσον ημάς.

Διάκονος Αμήν.

Η Ενδυμασία

Μετά την απόλυσιν, στραφέντες προς δυσμάς και υποκλίναντες αμφότεροι την κεφαλήν προς τον λαόν, εισέρχονται εις το θυσιαστήριον λέγοντες έκαστος:

Εισελεύσομαι εις τον οίκόν σου, προσκυνήσω προς ναόν τον άγιόν σου εν φόβω σου.

Και προσκυνήσαντες τρις προ της αγίας Τραπέζης, ασπάζονται το άγιον Ευαγγέλιον και την αγίαν Τράπεζαν. Είτα λαμβάνει έκαστος τα ιερά αυτού άμφια και προσκυνεί τρις κατά ανατολάς λέγων:

Ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ και ελέησόν με.

Είτα ο Διάκονος προσέρχεται τω Ιερεί κρατών το στιχάριον, το οράριον και τα επιμανίκια και λέγει:

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα, το στιχάριον συν τω οραρίω.

Ο δε Ιερεύς σφραγίζων αυτά λέγει:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και ασπαζόμενος ο Διάκονος την δεξιάν του Ιερέως, υποχωρεί εις το διακονικόν και ενδύεται το στιχάριον λέγων:

Διάκονος Αγαλλιάσεται η ψυχή μου επί τω Κυρίω· ενέδυσε γαρ με ιμάτιον σωτηρίου και χιτώνα ευφροσύνης περιέβαλέ με· ως νυμφίω περιέθηκέ μοι μίτραν και ως νύμφην κατεκόσμησέ με κόσμω, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εν δε τω οραρίω:

Ος εάν θέλη γενέσθαι μέγας εν υμίν, έσται υμών διάκονος.

ή

Άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου.

Εν δε τοις επιμανικίοις· εις μεν το δεξιόν λέγει:

Η δεξιά σου, Κύριε, δεδόξασται εν ισχύι· η δεξιά σου χείρ, Κύριε, έθραυσεν εχθρούς· και τω πλήθει της δόξης σου συνέτριψας τους υπεναντίους, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εν δε τω αριστερώ λέγει:

Αι χείρές σου εποίησάν με και έπλασάν με· συνέτισόν με και μαθήσομαι τας εντολάς σου, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ο δε Ιερεύς λαβών το στιχάριον, προσκυνήσας τρις κατά ανατολάς, ευλογών αυτό σταυροειδώς, λέγει:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και ενδύεται αυτό λέγων:

Ιερεύς Του Κυρίου δεηθώμεν. Κύριε, ελέησον. Αγαλλιάσεται η ψυχή μου επί τω Κυρίω· ενέδυσε γαρ με ιμάτιον σωτηρίου και χιτώνα ευφροσύνης περιέβαλέ με· ως νυμφίω περιέθηκέ μοι μίτραν και ως νύμφην κατεκόσμησέ με κόσμω, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα σφραγίσας και περιτιθέμενος το επιτραχήλιον λέγει:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός, ο εκχέων την χάριν αυτού επί τους Ιερείς αυτού· ως μύρον επί κεφαλής το καταβαίνον επί πώγωνα, τον πώγωνα του Ααρών, το καταβαίνον επί την ώαν του ενδύματος αυτού, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα λαβών την ζώνην και ευλογήσας αυτήν λέγει περιζωννύμενος:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ο περιζωννύων με δύναμιν και έθετο άμωμον την οδόν μου, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα σφραγίσας περιτίθεται τα επιμανίκια. Και εις μεν το δεξιόν λέγει:

Ιερεύς Η δεξιά σου, Κύριε, δεδόξασται εν ισχύι· η δεξιά σου χείρ, Κύριε, έθραυσεν εχθρούς· και τω πλήθει της δόξης σου συνέτριψας τους υπεναντίους, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εν δε τω αριστερώ λέγει:

Ιερεύς Αι χείρές σου εποίησάν με και έπλασάν με· συνέτισόν με και μαθήσομαι τας εντολάς σου, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα λαβών το φελόνιον και ευλογήσας αυτό ενδύεται λέγων:

Ιερεύς Οι ιερείς σου, Κύριε, ενδύσονται δικαιοσύνην και οι όσιοί σου αγαλλιάσει αγαλλιάσονται, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα απελθόντες εις το χωνευτήριον νίπτουσι τας χείρας λέγοντες έκαστος κατ' ιδίαν τον εξής ψαλμόν:

Νίψομαι εν αθώοις τας χείράς μου και κυκλώσω το θυσιαστήριόν σου, Κύριε, του ακούσαί με φωνής αινέσεώς σου και διηγήσασθαι πάντα τα θαυμάσιά σου. Κύριε, ηγάπησα ευπρέπειαν οίκου σου και τόπον σκηνώματος δόξης σου. Μη συναπολέσης μετά ασεβών την ψυχήν μου και μετά ανδρών αιμάτων την ζωήν μου, ων εν χερσίν αι ανομίαι· η δεξιά αυτών επλήσθη δώρων. Εγώ δε εν ακακία μου επορεύθην· λύτρωσαί με, Κύριε, και ελέησόν με. Ο πους μου έστη εν ευθύτητι· εν εκκλησίαις ευλογήσω σε, Κύριε.

Η Προσκομιδή

Είτα ο Διάκονος απελθών εν τη ιερά Προθέσει ευτρεπίζει τα ιερά σκεύη. Και θέτει τον μεν άγιον Δίσκον εν τω αριστερώ μέρει, το δε άγιον Ποτήριον εν τω δεξιώ. Και τα άλλα συν αυτοίς. Είτα ποιούσιν αμφότεροι προσκυνήματα τρία έμπροσθεν της αγίας Προθέσεως λέγοντες καθ' εαυτούς:

Ο Θεός ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ και ελέησόν με. (γ΄)

Ιερεύς Ετοιμάζου, Βηθλεέμ· ήνοικται πάσιν η Εδέμ. Ευτρεπίζου, Εφραθά, ότι το ξύλον της ζωής εν τω σπηλαίω εξήνθησεν εκ της Παρθένου. Παράδεισος και γαρ η εκείνης γαστήρ εδείχθη νοητός, εν ω το θείον φυτόν· εξ ου φαγόντες ζήσομεν, ουχί δε ως ο Αδάμ τεθνηξόμεθα. Χριστός γεννάται, την πριν πεσούσαν αναστήσων εικόνα.

Και λαβών ο Ιερεύς την προσφοράν και την αγίαν λόγχην υψώνει αυτήν μέχρι του μετώπου του. Μετά πολλού δε φόβου και κατανύξεως άρας το όμμα εις τον ουρανόν λέγει:

Ιερεύς Εξηγόρασας ημάς εκ της κατάρας του νόμου τω τιμίω σου αίματι· τω Σταυρώ προσηλωθείς και τη λόγχη κεντηθείς, την αθανασίαν επήγασας ανθρώποις· Σωτήρ ημών, δόξα σοι.

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα.

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είτα ο Ιερεύς λαβών την προσφοράν και σφραγίζων μετά της αγίας λόγχης τρις, λέγει:

Ιερεύς Εις ανάμνησιν του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού·

και ο Διάκονος συμπληρώνει:

Διάκονος Πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και τούτο ειπών πήγνυσι την αγίαν λόγχην εν τω δεξιώ μέρει της σφραγίδος και ανατέμνων λέγει:

Ιερεύς Ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη.

Εν δε τω αριστερώ:

Ιερεύς Και ως αμνός άμωμος εναντίον του κείροντος αυτόν άφωνος, ούτως ουκ ανοίγει το στόμα αυτού.

Εν δε τω άνω μέρει της σφραγίδος λέγει:

Ιερεύς Εν τη ταπεινώσει αυτού η κρίσις αυτού ήρθη.

Εν δε τω κάτω μέρει:

Ιερεύς Την δε γενεάν αυτού τις διηγήσεται;

Ο δε Διάκονος εν εκάστη ανατομή λέγει:

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Κύριε, ελέησον.

Μετά ταύτα ο Διάκονος:

Διάκονος Έπαρον, Δέσποτα.

Και ο Ιερεύς αίρει τον αμνόν λέγων:

Ιερεύς Ότι αίρεται επί της γης η ζωή αυτού.

Και τίθησιν ο Ιερεύς τον αμνόν ύπτιον εν τω αγίω δίσκω. Και του Διακόνου ειπόντος:

Διάκονος Θύσον, Δέσποτα.

Θύει, ήτοι κόπτει αυτόν καθέτως, λέγων:

Ιερεύς Θύεται ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου, υπέρ της του κόσμου ζωής και σωτηρίας.

Διάκονος Σταύρωσον, Δέσποτα.

Και ο Ιερεύς θύει πάλιν τον αμνόν οριζοντίως, ώστε η τομή να σχηματίση σταυρόν, λέγων:

Ιερεύς Σταυρωθέντος σου, Χριστέ, ανηρέθη η τυραννίς, επατήθη η δύναμις του εχθρού· ούτε γαρ άγγελος, ουκ άνθρωπος, αλλ' αυτός ο Κύριος έσωσας ημάς· δόξα σοι.

Διάκονος Νύξον, Δέσποτα.

Νύττει ο Ιερεύς τον αμνόν διά της λόγχης εν τω δεξιώ μέρει, επιλέγων:

Ιερεύς Εις των στρατιωτών λόγχη την πλευράν αυτού ένυξε· και ευθέως εξήλθεν αίμα και ύδωρ. Και ο εωρακώς μεμαρτύρηκε και αληθινή εστιν η μαρτυρία αυτού.

Ο δε Διάκονος εγχέων τω αγίω ποτηρίω εκ του νάματος ομού και του ύδατος το αρκούν, λέγει:

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα, την αγίαν ένωσιν.

Και ο Ιερεύς ευλογών λέγει:

Ιερεύς Ευλογημένη η ένωσις των αγίων σου, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ο Ιερεύς λαβών εν ταις χερσί την αυτήν ή δευτέραν προσφοράν χαράττει εν αυτή μικράν τρίγωνον σφραγίδα, διά της λόγχης, εις τιμήν της Θεοτόκου, λέγων:

Ιερεύς Εις τιμήν και μνήμην της υπερευλογημένης, ενδόξου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, ης ταις πρεσβείαις πρόσδεξαι, Κύριε, την θυσίαν ταύτην εις το υπερουράνιόν σου θυσιαστήριον.

Αίρων δε την μερίδα ταύτην διά της λόγχης τίθησιν αυτήν εν τω δεξιώ μέρει του αμνού, λέγων:

Ιερεύς Παρέστη η Βασίλισσα εκ δεξιών σου, εν ιματισμώ διαχρύσω περιβεβλημένη, πεποικιλμένη.

Είτα λαβών εκ της ιδίας ή τρίτης προσφοράς σφραγίδα και αίρων εξ αυτής μερίδα, τίθησιν εν τω αριστερώ μέρει του αμνού, λέγων:

Ιερεύς Εις τιμήν και μνήμην των παμμεγίστων ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ και πασών των επουρανίων Δυνάμεων ασωμάτων.

Είτα αίρων τας αναλόγους μερίδας λέγει:

Του τιμίου ενδόξου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου· των αγίων ενδόξων προφητών Μωϋσέως και Ααρών, Ηλιού, Ελισσαίου, Δαβίδ και Ιεσσαί· των αγίων τριών Παίδων, Δανιήλ του Προφήτου και πάντων των αγίων Προφητών.

Των αγίων ενδόξων και πανευφήμων αποστόλων Πέτρου και Παύλου, των Δώδεκα και των Εβδομήκοντα και πάντων των αγίων αποστόλων.

Των εν αγίοις πατέρων ημών, μεγάλων ιεραρχών και οικουμενικών Διδασκάλων Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου· Αθανασίου και Κυρίλλου, Ιωάννου του Ελεήμονος, πατριαρχών Αλεξανδρείας, Νικολάου του εν Μύροις, Σπυρίδωνος επισκόπου Τριμυθούντος, Νεκταρίου Πενταπόλεως και πάντων των αγίων ιεραρχών.

Του αγίου ενδόξου πρωτομάρτυρος και αρχιδιακόνου Στεφάνου, των αγίων ενδόξων μεγάλων μαρτύρων Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, Δημητρίου του Μυροβλήτου, Θεοδώρου του Τήρωνος και Θεοδώρου του Στρατηλάτου· των ιερομαρτύρων Χαραλάμπους και Ελευθερίου· και πάντων και πασών των αγίων Μαρτύρων.

Των οσίων και θεοφόρων Πατέρων ημών Αντωνίου του Μεγάλου, Ευθυμίου, Σάββα του ηγιασμένου, Ονουφρίου, Αθανασίου του εν Άθω, Σιλουανού του Αθωνίτου, και πάντων και πασών των οσίων.

Των αγίων ενδόξων και θαυματουργών αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, Κύρου και Ιωάννου, Παντελεήμονος και Ερμολάου και πάντων των αγίων Αναργύρων.

Των αγίων και δικαίων θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης, του αγίου (του Ναού, εφ' όσον δεν εμνημονεύθη), του αγίου (της ημέρας), και πάντων των αγίων, ων ταις ικεσίαις επίσκεψαι ημάς, ο Θεός.

Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου [ή Βασιλείου Αρχιεπισκόπου Καισαρίας, ουρανοφάντορος του Μεγάλου].

Είτα εξάγων μερίδας λέγει:

Ιερεύς Μνήσθητι, Δέσποτα φιλάνθρωπε, πάσης επισκοπής ορθοδόξων, του αρχιεπισκόπου ημών (του δείνος), του τιμίου πρεσβυτερίου, της εν Χριστώ διακονίας και παντός ιερατικού τάγματος, των αδελφών και συλλειτουργών ημών και πάντων των αδελφών ημών, ους προσεκαλέσω εις την σην κοινωνίαν διά της σης ευσπλαγχνίας, πανάγαθε Δέσποτα.

Και αίρων μερίδα τίθησιν αυτήν υποκάτω του αγίου άρτου. Και μνημονεύει του χειροτονήσαντος αυτόν αρχιερέως, είπερ εστίν εν τοις ζώσι, και ετέρων ων έχει ζώντων κατ' όνομα λέγων:

Ιερεύς Μνήσθητι, Κύριε…

Και ούτως αίρων τίθησι τας μερίδας υποκάτω. Λαβών δε ετέραν σφραγίδα λέγει:

Ιερεύς Υπέρ μνήμης και αφέσεως των αμαρτιών των μακαρίων κτιτόρων της αγίας εκκλησίας (ή της αγίας Μονής) ταύτης.

Είτα μνημονεύει και ετέρων ων έχει κεκοιμημένων κατ' όνομα, και του χειροτονήσαντος αυτόν αρχιερέως, ει ουκ έστιν εν τοις ζώσι, λέγων:

Ιερεύς Μνήσθητι, Κύριε…

Τελευταίον δε επιλέγει:

Ιερεύς Και πάντων των επ' ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου τη ση κοινωνία κεκοιμημένων ορθοδόξων πατέρων και αδελφών ημών, φιλάνθρωπε Κύριε.

Και αίρων τίθησι τας μερίδας ων περ μνημονεύει. Ωσαύτως δε και ο Διάκονος μνημονεύει ων θέλει ζώντων και τεθνεώτων, του Ιερέως αίροντος και υπέρ αυτών μερίδας. Τελευταίον δε λέγει ο Ιερεύς:

Ιερεύς Μνήσθητι, Κύριε, και της εμής αναξιότητος και συγχώρησόν μοι παν πλημμέλημα εκούσιόν τε και ακούσιον.

Και λαβών την μούσαν συστέλλει τας μερίδας τας εν τω αγίω Δισκαρίω, ώστε είναι εν ασφαλεία και μη εκπεσείν τι. Είτα ο Διάκονος λαβών το θυμιατήριον λέγει τω Ιερεί:

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα, το θυμίαμα.

Και ο Ιερεύς ευλογεί αυτό λέγων:

Ιερεύς Θυμίαμά σοι προσφέρομεν, Χριστέ ο Θεός ημών, εις οσμήν ευωδίας πνευματικής· ο προσδεξάμενος εις το υπερουράνιόν σου θυσιαστήριον, αντικατάπεμψον ημίν την χάριν του παναγίου σου Πνεύματος.

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Στερέωσον, Δέσποτα.

Ο Ιερεύς λαμβάνει τον αστερίσκον και θέτει αυτόν επάνω του αμνού λέγων:

Ιερεύς Ελθών ο αστήρ έστη επάνω, ου ην το παιδίον κείμενον μετά Μαρίας της μητρός αυτού.

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Ευπρέπισον, Δέσποτα.

Ο Ιερεύς θυμιών το πρώτον κάλυμμα, καλύπτει δι' αυτού τον αμνόν συν τω Δισκαρίω, λέγων:

Ιερεύς Ο Κύριος εβασίλευσεν, ευπρέπειαν ενεδύσατο· ενεδύσατο ο Κύριος δύναμιν και περιεζώσατο. Και γαρ εστερέωσε την οικουμένην, ήτις ου σαλευθήσεται.

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Κάλυψον, Δέσποτα.

Και ο Ιερεύς θυμιών το δεύτερον κάλυμμα, καλύπτει δι' αυτού το άγιον Ποτήριον, λέγων:

Ιερεύς Εκάλυψεν ουρανούς η αρετή σου, Χριστέ, και της αινέσεώς σου πλήρης η γη.

Διάκονος Του Κυρίου δεηθώμεν. Σκέπασον, Δέσποτα.

Ο Ιερεύς θυμιών το τρίτον κάλυμμα και σκεπάζων δι' αυτού τό τε άγιον Δισκάριον και το άγιον Ποτήριον, λέγει:

Ιερεύς Σκέπασον ημάς εν τη σκέπη των πτερύγων σου· αποδίωξον αφ' ημών πάντα εχθρόν και πολέμιον· ειρήνευσον ημών την ζωήν· Κύριε, ελέησον ημάς και τον κόσμον σου και σώσον τας ψυχάς ημών, ως αγαθός και φιλάνθρωπος και ελεήμων Θεός.

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα.

Και ο Ιερεύς λαβών το θυμιατήριον, θυμιά την Πρόθεσιν λέγων εκ τρίτου το:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών, ο ούτως ευδοκήσας· δόξα σοι.

Ο δε Διάκονος εν εκάστη επιλέγει:

Διάκονος Πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Λαβών δε ο Διάκονος το θυμιατήριον λέγει:

Διάκονος Επί τη αγία και ιερά Προθέσει των τιμίων Δώρων. Του Κυρίου δεηθώμεν.

Και ο Ιερεύς λέγει μετά συντριβής καρδίας την ευχήν:

Ιερεύς Ο Θεός, ο Θεός ημών, ο τον ουράνιον άρτον, την τροφήν του παντός κόσμου, τον Κύριον ημών και Θεόν Ιησούν Χριστόν εξαποστείλας, σωτήρα και λυτρωτήν και ευεργέτην, ευλογούντα και αγιάζοντα ημάς· αυτός ευλόγησον την πρόθεσιν ταύτην και πρόσδεξαι αυτήν εις το υπερουράνιόν σου θυσιαστήριον. Μνημόνευσον, ως αγαθός και φιλάνθρωπος, των προσενεγκόντων και δι' ους προσήγαγον· και ημάς ακατακρίτους διαφύλαξον εν τη ιερουργία των θείων σου μυστηρίων. Ότι ηγίασται και δεδόξασται το πάντιμον και μεγαλοπρεπές όνομά σου, του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και προσκυνούσιν ευλαβώς αμφότεροι και ασπάζονται τα τίμια Δώρα λέγοντες:

Άγιος ο Θεός, ο Πατήρ ο άναρχος· άγιος ισχυρός, ο Υιός ο συνάναρχος· άγιος αθάνατος, το Πανάγιον Πνεύμα· Τριάς αγία, δόξα σοι.

Η Απόλυσις

Ιερεύς Δόξα σοι ο Θεός ημών, δόξα σοι.

Διάκονος Δόξα Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι, και νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν. Κύριε, ελέησον (γ΄). Δέσποτα άγιε, ευλόγησον.

Ιερεύς [Ο αναστάς εκ νεκρών] Χριστός ο αληθινός Θεός ημών, ταις πρεσβείαις της παναχράντου και παναμώμου αγίας αυτού μητρός, των αγίων, ενδόξων και πανευφήμων Αποστόλων, του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου [ή Βασιλείου Αρχιεπισκόπου Καισαρίας, ουρανοφάντορος του Μεγάλου], [του Ναού], [του αγίου της ημέρας], ου και την Θείαν Λειτουργίαν επιτελέσουμεν, και πάντων των Αγίων, ελεήσαι και σώσαι ημάς, ως αγαθός και φιλάνθρωπος και ελεήμων Θεός.

Μετά την απόλυσιν θυμιά ο Διάκονος την αγίαν Πρόθεσιν, την αγίαν Τράπεζαν σταυροειδώς, και το ιερατείον και τον λαόν, λέγων:

Διάκονος Εν τάφω σωματικώς, εν Άδου δε μετά ψυχής ως Θεός, εν Παραδείσω δε μετά ληστού και εν θρόνω υπήρχες, Χριστέ, μετά Πατρός και Πνεύματος, πάντα πληρών ο απερίγραπτος.

Δόξα Πατρί…

Ως ζωηφόρος, ως Παραδείσου ωραιότερος όντως και παστάδος πάσης βασιλικής αναδέδεικται λαμπρότερος, Χριστέ, ο τάφος σου, η πηγή της ημών αναστάσεως.

Και νυν…

Το του Υψίστου ηγιασμένον θείον σκήνωμα, χαίρε· διά σου γαρ δέδοται η χαρά, Θεοτόκε, τοις κραυγάζουσιν· Ευλογημένη συ εν γυναιξίν υπάρχεις, πανάμωμε Δέσποινα.

Ψαλμός Ν΄

Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου, και κατά το πλήθος των οικτιρμών σου εξάλειψον το ανόμημά μου. Επί πλείον πλύνόν με από της ανομίας μου και από της αμαρτίας μου καθάρισόν με. Ότι την ανομίαν μου εγώ γινώσκω και η αμαρτία μου ενώπιόν μου εστι διά παντός. Σοι μόνω ήμαρτον και το πονηρόν ενώπιόν σου εποίησα, όπως αν δικαιωθής εν τοις λόγοις σου, και νικήσης εν τω κρίνεσθαί σε. Ιδού γαρ εν ανομίαις συνελήφθην και εν αμαρτίαις εκίσσησέ με η μήτηρ μου. Ιδού γαρ αλήθειαν ηγάπησας, τα άδηλα και τα κρύφια της σοφίας σου εδήλωσάς μοι. Ραντιείς με υσσώπω και καθαρισθήσομαι, πλυνείς με, και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι. Ακουτιείς μοι αγαλλίασιν και ευφροσύνην, αγαλλιάσονται οστέα τεταπεινωμένα. Απόστρεψον το πρόσωπόν σου από των αμαρτιών μου, και πάσας τας ανομίας μου εξάλειψον. Καρδίαν καθαράν κτίσον εν εμοί, ο Θεός, και πνεύμα ευθές εγκαίνισον εν τοις εγκάτοις μου. Μη απορρίψης με από του προσώπου σου και το πνεύμα το Άγιον μη αντανέλης απ’ εμού. Απόδος μοι την αγαλλίασιν του σωτηρίου σου και πνεύματι ηγεμονικώ στήριξόν με. Διδάξω ανόμους τας οδούς σου, και ασεβείς επί σε επιστρέψουσι. Ρύσαί με εξ αιμάτων, ο Θεός, ο Θεός της σωτηρίας μου· αγαλλιάσεται η γλώσσά μου την δικαιοσύνην σου. Κύριε, τα χείλη μου ανοίξεις, και το στόμα μου αναγγελεί την αίνεσίν σου. Ότι ει ηθέλησας θυσίαν, έδωκα αν· ολοκαυτώματα ουκ ευδοκήσεις. Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει. Αγάθυνον, Κύριε, εν τη ευδοκία σου την Σιών, και οικοδομηθήτω τα τείχη Ιερουσαλήμ. Τότε ευδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης, αναφοράν και ολοκαυτώματα· τότε ανοίσουσιν επί το θυσιαστήριόν σου μόσχους.

Η έναρξη της Θείας Λειτουργίας

Αν θα τελεσθεί η Θεία Λειτουργία χωρίς Όρθρον, τότε ο Διάκονος θυμιά επίσης το εικονοστάσιον και τον λαόν πριν να αποθέσει το θυμιατόν. Αν όμως η Προσκομιδή τελεσθεί κατά την ώρα του Όρθρου, αποθέτει το θυμιατόν, και αν η Θεία Λειτουργία ακολουθεί ευθύς τον Όρθρον, ξανά λαμβάνει το θυμιατό στην αρχή της Δοξολογίας και ξανά θυμιά την αγίαν Τράπεζαν σταυροειδώς, την Πρόθεση, το εικονοστάσιον και τον λαόν.

Και όταν είναι καιρός για την Θείαν Λειτουργίαν, ο Ιερεύς και ο Διάκονος ίστανται προ της αγίας Τραπέζης, και λέγει ο Ιερεύς:

Ιερεύς Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν, και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος και σώσον, Αγαθέ, τας ψυχάς ημών.

Και λέγουν αυτά εναλλάξ:

Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία. (γ΄)

Κύριε, τα χείλη μου ανοίξεις, και το στόμα μου αναγγελεί την αίνεσίν σου. (β΄)

Κύριε, Κύριε, άνοιξον ημίν την θύραν του ελέους σου.

Και ο Διάκονος, την κεφαλήν υποκλίνας τω Ιερεί, λέγει:

Διάκονος Καιρός του ποιήσαι τω Κυρίω· Δέσποτα άγιε, ευλόγησον.

Ο Ιερεύς επιθείς την δεξιάν επί την κεφαλήν αυτού, λέγει:

Ιερεύς Ευλογητός ο Θεός ημών, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.

Διάκονος Αμήν. Εύξαι υπέρ εμού, Δέσποτα άγιε.

Ιερεύς Κατευθύναι Κύριος τα διαβήματά σου εις παν έργον αγαθόν.

Διάκονος Μνήσθητί μου, Δέσποτα άγιε.

Ιερεύς Μνησθείη σου Κύριος ο Θεός εν τη βασιλεία αυτού, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.

Διάκονος Αμήν.

Και ασπαζόμενος ο Διάκονος την δεξιάν του Ιερέως, εξέρχεται διά της βορείας πύλης, και ιστάμενος εν τω συνήθει τόπω προ της Ωραίας Πύλης και κρατών το οράριον τοις τρισί δακτύλοις εκφωνεί:

Διάκονος Ευλόγησον, Δέσποτα.

Και ούτως άρχονται της θείας Λειτουργίας.

Ιερεύς Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.

Η παρούσα σελίδα περιέχει ένα μικρό αφιέρωμα στον Άγιο Ονούφριο τον προστάτη μου, εκείνον που με τις παρακλήσεις του στον Κύριο με βοήθησε και με βοηθά σε δύσκολες καταστάσεις.
Ιάσων Διγαλάκης